Verslag Erfgoedteam: Zomerexcursie Haarlem

Op donderdag 24 juni 2021 vond de jaarlijkse zomerexcursie van het Erfgoedteam plaats in de open lucht. Dit jaar brachten wij op de fiets een bezoek aan Haarlem: een gemeente waar op het gebied van archeologie, gebouwd erfgoed en cultuurlandschap heel veel gebeurt.

Vanaf station Haarlem fietsten de 20 deelnemers naar het Bolwerk ter hoogte van het Dolhuys voor de eerste stop van de dag:

Erfgoed als basis voor toekomstige vraagstukken

Nelleke Manschot, Adviseur Erfgoed & Ruimte, en Hugo Alefs Beleidsadviseur Erfgoed vertelden over hun cultuurhistorische waardenkaart, de Cultuurhistorische hoofdstructuur van Haarlem, die de heeft geholpen bij het vervlechten van erfgoed en landschap met andere beleidsterreinen in de gemeentelijke omgevingsvisie en het omgevingsplan. Zij legden uit hoe het erfgoed integraal onderdeel uitmaakt van omgevingsbeleid, in lijn met de Omgevingswet. En dat erfgoed nu binnen de gemeentelijke afdelingen wordt gedragen, onder andere doordat het Team Erfgoed al vanaf het begin onderdeel uitmaakte van de werkgroep Omgevingsvisie.

Hierna leidde de fietstocht over het Spaarne, langs onder andere de Amsterdamse Poort en door de Slachthuisbuurt naar het gelijknamige Slachthuisterrein:

Herbestemming bijzonder woon- en werkgebied

Stephanie Haumann, architect en projectmanager bij Hans van Heeswijk architecten en Theresa Manoch, projectmanager van BPD Gebiedsontwikkeling ontvingen ons op de bouwplaats, waar het hoofdgebouw van het slachthuis weer in de oorspronkelijke vorm is te zien, doordat de (niet beschermde) moderne aanbouwen aan het hoofdgebouw recent zijn verwijderd. Het ensemble van slachthuis, directeurswoning, kantine, watertoren en stallen – in 2010 als gemeentelijk monument aangewezen – vormt de basis voor een nieuw plan voor diverse voorzieningen in de monumenten, zoals een poppodium, een muziekschool, horecagelegenheden en kantoren voor startende ondernemers en 160 nieuwbouwwoningen aan de randen van het terrein.

Vervolgens leidde de route richting de Haarlemmerliede:

Waardering voor ons archeologisch en cultuurlandschap

De groep passeerde daarbij het archeologisch rijksmonument met sporen uit het midden-Neolithicum tot en met de midden-ijzertijd. Een van de plekken die ter sprake kwam in het pleidooi dat medeorganisator van de excursie Annika Blonk-van den Bercken hield naast de Molen De Veer, aan de rand van de Veerpolder. De cultuurhistorie van Haarlem is niet beperkt tot de historische binnenstad, maar voert veel verder terug tot in de prehistorie. De locatie was tevens gekozen omdat het aan de rand van het BPL Spaarnwoude en Omgeving ligt. Het gebied is één van de 32 Bijzonder Provinciaal landschappen die vallen onder een beschermingsregime binnen de Omgevingsverordening NH2020. Aan de hand van kernkwaliteiten is per landschap aangegeven welke ecologische, landschappelijke, cultuurhistorische of aardkundige waarden aanwezig zijn en beschermd dienen te worden.

(Tekst: Reinier Mees, beeldverantwoording: André Russcher)